Wilec ziemniaczany

Wilec ziemniaczany
Ipomoea batatas.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Kr贸lestwo ro艣liny
Klad ro艣liny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad ro艣liny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rz膮d psiankowce
Rodzina powojowate
Rodzaj wilec
Gatunek wilec ziemniaczany
Nazwa systematyczna
Ipomoea batatas (L.) Lam.
Tabl. encycl. 1:465. 1793
"(comns)" Zdj臋cia i grafiki w Commons
Bulwy batat贸w

Wilec ziemniaczany (Ipomoea batatas (L. Poir.) 鈥 gatunek byliny nale偶膮cy do rodziny powojowatych, znany pod nazwami: batat, patat lub s艂odki ziemniak. Pochodzi z Ameryki Po艂udniowej i Ameryki 艢rodkowej. Nie jest znany w dzikim stanie, jest natomiast popularny w uprawie w ca艂ej strefie tropikalnej.

Morfologia

艁odyga
P艂o偶膮ca, ukorzeniaj膮ca si臋 w w臋z艂ach, silnie rozga艂臋zione, cz臋sto mi臋sista, o d艂ugo艣ci do 5 m.
Cz臋艣膰 podziemna
Jadalne bulwy korzeniowe osi膮gaj膮ce wag臋 do 3 kg. Maj膮 bia艂y, r贸偶owy lub czerwony mi膮偶sz.
Li艣cie
Skr臋toleg艂e, ogonkowe, i bardzo zmienne. Od g艂臋boko siecznych, z 3 lub wi臋ksz膮 liczb膮 klap i z nasad膮 sercowostrza艂kowat膮, do jajowatych z prost膮 nasad膮. Osi膮gaj膮 4-15 cm d艂ugo艣ci i 3-11 cm szeroko艣ci.
Kwiaty
Du偶e, o d艂ugo艣ci korony 3-7 cm, zebrane s膮 po 3-4 w k膮tach li艣ci. Dzia艂ki kielicha do 1 cm d艂ugo艣ci, zaostrzone. Korona dzwonkowata lub lejkowata, na zewn膮trz jasnoniebieska lub fioletowa, w gardzieli ciemniejsza. W uprawie cz臋sto nie zakwitaj膮.
Owoce
Jajowate torebki z du偶ymi, ciemnymi nasionami, rzadko si臋 zawi膮zuj膮.

Uprawa

  • Ro艣lina uprawna: powszechnie uprawiany w strefie mi臋dzyzwrotnikowej, na obszarach o wilgotnym i ciep艂ym klimacie. G艂贸wnymi producentami s膮 Chiny, Uganda, Nigeria oraz Indonezja. Istnieje wiele odmian uprawnych o zr贸偶nicowanych barwach i kszta艂tach korzeni bulwiastych.
Najwi臋ksi producenci batat贸w (2009)
(w mln ton[2])
 Chiny 80,5
 Nigeria 3,3
 Uganda 2,7
 Indonezja 1,9
 Wietnam 1,3
 Tanzania 1,3
 Indie 1,1
 Japonia 1,0
艁膮cznie na 艣wiecie ~ 106,5 mln ton

Zastosowanie

Zmienno艣膰

Istniej膮 dwie g艂贸wne odmiany batat贸w: s艂odka i gorzka. S艂odka odmiana jest smaczna, z tego powodu cz臋sto jej uprawy s膮 niszczone przez insekty i dzikie zwierz臋ta. Natomiast odmiana gorzka jest truj膮ca, dlatego te偶 nie jest jadana przez szkodniki. Aby by艂a jadalna dla ludzi, najpierw trzeba obra膰 bulw臋 ze sk贸ry, w kt贸rej jest najwi臋cej toksyn, a nast臋pnie wystawi膰 na tacy na dzia艂anie promieni s艂onecznych. Pod wp艂ywem s艂o艅ca toksyny z pozosta艂ej cz臋艣ci bulwy zostan膮 usuni臋te. Taca jest potrzebna po to, 偶eby z bulwy wyp艂yn臋艂a cz臋艣膰 sok贸w (teraz zdatnych do picia)[potrzebne 藕r贸d艂o].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001鈥. [dost臋p 2010-04-14].
  2. FAO statistics (FAO)[1]

Bibliografia

  1. Jens G. Rohwer: Atlas ro艣lin tropikalnych. Warszawa: Horyzont 鈥 Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media Sp z o.o., 2002. ISBN 83-7311-378-9.
  2. Zbigniew Podbielkowski: S艂ownik ro艣lin u偶ytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.

Linki zewn臋trzne

  1. S艂odkie ziemniaki - zdrowsze od zwyk艂ych kuchnia.wp.pl